فلج مغزی

فلج مغزی ( Cerebral palsy ) رایج ‌ترین ناتوانی فیزیکی در کودکان است به‌ طوری ‌که هرساله در بیشتر از ۱۰۰۰۰ کودک این بیماری تشخیص داده می‌شود.

بیماری cp اختلالی بدون پیشرفت است به این معنی که با زمان بدتر نمی‌شود.

در اغلب موارد می‌توان این بیماری را با معالجه و درمان مستمر به ‌صورت مناسبی مدیریت کرد و خوشبختانه دوسوم افراد مبتلا به این بیماری می‌توانند راه بروند.

این در حالی است که برخی از کودکان مبتلا به بیماری سی پی نیازمند صندلی چرخ‌دار هستند ولی بسیاری از آن‌ها می‌توانند به‌تنهایی و مستقل راه بروند.

برخی مبتلایان به سی پی قادر به برقراری ارتباط شفاهی هستند.

اغلب اوقات از دستگاه‌ های کمکی برای بهبود بخشیدن به تکلم و شنوایی استفاده می‌شود.

هیچ درمان شناخته ‌شده‌ای برای سی پی وجود ندارد؛ اما خوشبختانه برای کمک به کودکان و بزرگسالانی که به این بیماری مبتلا هستند درمان‌های قطعی زیادی وجود دارد.

فلج مغزی که بیشتر به آن سی پی گفته می‌شود بر روی حرکات معمولی و سالم قسمت‌ های مختلف بدن تأثیر شدید و بسزایی می‌گذارد.

این عارضه باعث بروز مشکلاتی در حالت بدن، طرز راه رفتن، تون (سفتی و قوام) عضلات و هماهنگی حرکات می‌گردد.

برخی از کودکان مبتلا به بیماری سی پی همزمان دارای اختلالات دیگری مثل اختلال دیداری و شنوایی نیز می‌باشند.

این اختلالات به علت آسیب‌های مغزی اتفاق می‌افتند و پیامد مستقیم ابتلا به بیماری سی پی نیست.

علل ایجادکننده فلج مغزی

فلج مغری به دلیل آسیب ‌دیدگی مغز در دوران جنینی یا دوران طفولیت به وجود می‌آید.

این عارضه زمانی رخ می‌دهد که قبل از تولد یا در هنگام تولد یا تا پنج سال بعد از تولد به مغز آسیب عصبی وارد شود که مانع از رشد درست و دقیق مغز شود.

آسیب‌ دیدگی بخش‌هایی از مغز که عملکرد حرکتی را کنترل می‌کنند باعث می‌شود که کودکان مبتلا به سی پی در تعادل و حرکت و وضعیت قرارگیری دچار اختلال بشوند.

علت‌های رایج ابتلا به سی پی عبارتند از:

• عفونت‌های باکتریایی و ویروسی
• خونریزی مغز یا (hemorrhaging)
• کم بودن میزان اکسیژن رسیده به مغز (خفگی) در هنگام تولد یا قبل و بعدازآن
• قرار گرفتن والدین در معرض داروها و الکل، مسموم شدن به جیوه با مصرف ماهی یا ابتلا به با مصرف گوشت خام یا نیمه‌پخته
• وارد شدن ضربه به سر در هنگام تولد یا در چند سال اول شیرخوارگی (طفولیت)
• به دلیل بروز عوارضی مثل خونریزی مغزی در نوزادان نارس، این نوزادان در بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری فلج مغزی می‌باشند، وزن کم هنگام تولد هم
• می‌تواند شانس ابتلا به سی پی را افزایش دهد. برخی دیگر از عوامل خطر عبارتند از:
• زایمان غیرطبیعی، مانند زایمان بریچ (خارج شدن جنین از رحم با پا)
• ابتلا مادر به دیابت یا فشارخون بالا
• عدم سلامتی کامل مادر

علائم فلج مغزی

علائم فلج مغزی در هر کودک متفاوت است. برخی از علائم به‌سختی قابل‌تشخیص می‌باشند درحالی‌که برخی دیگر شدیدتر هستند. شدت آسیب مغزی کودک تعیین‌کننده میزان علائم ابتلا به بیماریست.

شایع‌ترین نشانه‌های فلج مغزی عبارتند از:

• بروز مشکلات حرکتی بر روی یک سمت بدن
• سفتی و خشکی عضلات
• عکس‌العمل‌های شدید و یا تشنجی
• حرکات غیرارادی یا رعشه (لرزش بدن)
• عدم هماهنگی و تعادل در بدن
• سرازیر شدن آب دهان
• بروز اختلال در توانایی بلع و مکیدن
• اختلال در تکلم (دیس آرتری یا گفتار فلجی)
• تشنج
• انقباض (کوتاه شدن ماهیچه‌ها)
• تأخیر در تحرک
• بی‌اختیاری ادراری
• مشکلات گوارشی

عوارض فلج مغزی

وارد شدن آسیب‌دیدگی به مغز در حال رشد علاوه بر سی پی، می‌تواند باعث مجموعه‌ای از عوارض شود. شایع‌ترین بیماری‌هایی که ممکن است در کنار فلج مغزی ایجاد شوند عبارتند از:

• صرع
• اختلالات شنوایی و بینایی
• اختلال در یادگیری
• اختلال طیف اوتیسم (ASD)
• درد یا ناراحتی مزمن
• اختلال نقص توجه یا بیش فعالی (ADHD)
• اختلالات گفتاری
• اختلالات روانی
• و …

عارضه سی پی بر اساس نوع و محل بروز مشکلات حرکتی دسته‌بندی می‌شود .

همچنین بیماری سی پی ازنظر شدت، سطح‌های متفاوتی در هر فرد دارد. ۴ نوع اصلی آن عبارتند از:

• فلج مغزی اسپاستیک (شامل ۷۰ درصد موارد)

شایع‌ترین نوع فلج مغزی با نام فلج مغزی اسپاستیک شناخته شده است. این عارضه براثر وارد شدن ضربه به سطح بیرونی قشر حرکتی مغز (کورتکس) به وجود می‌آید. علائم شایع آن عبارتند از سفتی عضلات و بروز حرکات غیرطبیعی.

• آتتوئید / دیسکینیتیک (شامل ۱۰ درصد موارد)

این نوع به دلیل وارد شدن ضربه به عقده های قاعده مغز که وظیفه کنترل تعادل و هماهنگی را به عهده دارد، به وجود می‌آید. کودکان مبتلا به اتتوئید / دیسکینیتیک اغلب لرزش غیرارادی را نشان می‌دهند.

• اتاکسیک (شامل ۱۰ درصد مبتلایان)

فلج مغزی اتاکسیک با علامت فقدان هماهنگی و تعادل شناخته می‌شود. این نوع فلج مغزی به دلیل وارد شدن ضربه به مخچه یعنی قسمتی از مغز که به ستون مهره‌ها متصل است به وجود می‌آید.

• فلج مخلوط (شامل ۱۰ درصد بیماران) برخی از موارد فلج مغزی به‌عنوان ترکیبی از چند نوع طبقه‌بندی می‌شوند. این نوع ضربه‌مغزی زمانی رخ می‌دهد که در فرد علائمی از چندین نوع فلج مغزی وجوددارد.

فیزیوتراپی فلج مغزی

اولین گام درمان فلج مغزی فیزیوتراپی می‌باشد.

فیزیوتراپی فلج مغزی موجب بهبود مهارت‌های حرکتی شده و از وخیم شدن مشکلات حرکتی بیمار در آینده پیشگیری می‌کند.

تکنیک‌های بکار رفته در فیزیوتراپی شامل:

• تمریناتی که موجب تقویت و انعطاف پذیری بدن می‌گردد.
• گرما درمانی
• ماساژ و استفاده از تجهیزات خاص برای کمک به کودکان مبتلا به این بیماری تا بتوانند مهارت تحرک و استقلال خود را بازیابند.
  میزان تاثیرپذیری فیزیوتراپی فلج مغزی به شدت و نوع بیماری سی‌ پی بستگی دارد. بیماران مبتلا به نوع خفیف ممکن است فقط به برخی از درمان‌های فیزیوتراپی نیاز داشته باشند. نوع حاد این بیماری علاوه بر فیزیوتراپی به درمان‌های دیگر و مصرف دارو نیاز دارد. شروع به موقع و زودهنگام – فیزیوتراپی در فلج مغزی شانس بهبود را افزایش می‌دهد.

دلیل مراجعه به فیزیوتراپیست متخصص بیماری عصبی چیست؟

فیزیوتراپیست‌های متخصص بیماری‌های عصبی به دلیل تخصص و آموزشی که در این حوزه دیده‌اند می‌توانند تاثیرات ناشی از بیماری سی‌ پی را تشخیص و درمان کنند.

این افراد تعیین می‌کنند چه جاهایی بیمار به توانبخشی نیاز دارد.

هدف فیزیوتراپی بیماری‌های عصبی تمرکز بر مشکلاتی است که به‌طور ویژه زندگی بیمار را تحت تاثیر قرار داده است.

گام اول فیزیوتراپی فلج مغزی آموزش پایه مهارت‌ها و سپس مشاوره‌ و راهنمایی بیمار و اطرافیانش برای غلبه بر مشکلات است.

مزایای فیزیوتراپی در بیماران فلج مغزی

از مزایای متعدد فیزیوتراپی فلج مغزی می‌توان به ارتقاء تحرک و پیشگیری از مشکلات آتی نظیر انقباض و جابجایی مفاصل از طریق تقویت و انعطاف‌پذیری بدن اشاره کرد.

هدف اصلی فیزیوتراپی تسهیل حرکات روزمره‌ی کودکان و بزرگسالان مبتلا به فلج مغزی است.

مزایای فیزیوتراپی برای بیماران CP شامل:

• هماهنگی
• تعادل
• تقویت
• انعطاف‌پذیری
• افزایش قدرت تحمل
• کنترل درد
• بهبود وضعیت بدن
• راه رفتن
• سلامت عمومی

تمرینات مورد استفاده در فیزیوتراپی فلج مغزی متفاوت بوده و برای انواع بیماری CP مزایای خاص خود را دارد.

برخی از فواید فیزیوتراپی بیماری فلج مغزی شامل:

⦁  اسپاستیک: فیزیوتراپی موجب کاهش تنش عضلات و حرکات ناگهانی مرتبط با فلج مغزی اسپاستیک می‌شوند. حرکات کششی در طول زمان باعث رفع خشکی بدن می‌شوند.
⦁  آتتوئید: افراد مبتلا به فلج مغزی آتتوئید از طریق فیزیوتراپی می‌توانند انعطاف پذیری عضلات خود را افزایش داده و کنترل بیشتری بر حرکات بدن داشته باشند.
⦁  آتاکسی: تمرینات خاصی وجود دارد که با انجام آن‌ها، افراد مبتلا به فلج مغزی آتاکسی شاهد بهبود تعادل بدنی خود خواهند شد.

فیزیوتراپی مناسب سن

با بزرگ شدن کودکان تمرینات فیزیوتراپی فلج مغزی آن‌ها نیز تغییر می‌کند.

یکی از وظایف عمده فیزیوتراپیست‌ها تغییر و تعدیل حرکات توانبخشی بیماران است.

مهمترین مرحله‌ی فیزیوتراپی زمان راه افتادن کودک یا اوایل رفتن به مدرسه است.

کلمات مرتبط :

فیزیوتراپی کودکان – فیزیوتراپی اطفال – فیزیوتراپی خوب در تهران